{"id":83,"date":"2023-03-03T11:29:25","date_gmt":"2023-03-03T11:29:25","guid":{"rendered":"https:\/\/archresci.pwr.edu.pl\/?page_id=83"},"modified":"2025-10-05T20:01:38","modified_gmt":"2025-10-05T20:01:38","slug":"archresci-2023-tematy-wystapien","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/archresci.pwr.edu.pl\/?page_id=83","title":{"rendered":"ArchReSci 23"},"content":{"rendered":"\n
\n

„Budowa kolonii urz\u0119dniczych na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej” – projekt badawczy w stulecie programu Ministerstwa Rob\u00f3t Publicznych<\/em>
Dr hab. Micha\u0142 Pszcz\u00f3\u0142kowski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci, w zwi\u0105zku z tworzeniem polskich struktur administracyjnych na Kresach Wschodnich, pojawi\u0142a si\u0119 potrzeba budowy obiekt\u00f3w mieszkaniowych dla urz\u0119dnik\u00f3w. W latach dwudziestych XX wieku w niemal ka\u017cdym wi\u0119kszym mie\u015bcie kresowym na ziemiach by\u0142ego zaboru rosyjskiego budowano osiedla mieszkaniowe. Osiedla te, zwane koloniami urz\u0119dniczymi, powstawa\u0142y w ramach szeroko zakrojonego programu inwestycyjnego Ministerstwa Rob\u00f3t Publicznych. Do prac projektowych zaanga\u017cowano najwybitniejszych architekt\u00f3w, jak m.in. Teodor Bursze, Wilhelm Henneberg, Juliusz K\u0142os, Julian Lisiecki. Kolonie tworzy\u0142y sp\u00f3jne ca\u0142o\u015bci zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem urbanistycznym, jak i architektonicznym, nale\u017c\u0105c do najbardziej wyrazistych przyk\u0142ad\u00f3w narodowego tradycjonalizmu jako wiod\u0105cego kierunku w polskiej architekturze lat dwudziestych. Projekt badawczy, realizowany od 2022 roku w Narodowym Instytucie Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granic\u0105 \u201ePolonika\u201d nawi\u0105zuje do trzech publikacji na temat budowy kolonii, wydanych przez Ministerstwo Rob\u00f3t Publicznych w 1925 roku. Stuletnia rocznica tego programu jest okazj\u0105 do przypomnienia tej donios\u0142ej akcji i zwr\u00f3cenia uwagi na t\u0119 wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 polskiego dziedzictwa kulturowego na Kresach Wschodnich, kt\u00f3ra pozostawi\u0142a trwa\u0142e \u015blady w urbanistyce kresowych miast i miasteczek. Celem projektu jest uzyskanie odpowiedzi na pytania: co by\u0142o planowane \u2013 co zosta\u0142o zrealizowane \u2013 co si\u0119 zachowa\u0142o. W ramach wyst\u0105pienia zostanie om\u00f3wiony aktualny stan prac.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n
\n
\n

Kalkulator zgodno\u015bci
<\/em>Prof. dr hab. in\u017c. arch. Waldemar Marz\u0119cki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przedstawiony b\u0119dzie Kalkulator zgodno\u015bci – nowy modu\u0142 badawczy autorskiej metody Diagramu Ci\u0105g\u0142o\u015bci Przestrzennej (DCP). Metoda DCP jest w pe\u0142ni zautomatyzowanym komputerowym procesem analitycznym. Badana jest zabudowa istniej\u0105ca jak i projekt jej przekszta\u0142cania lub rozbudowy. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna ju\u017c na etapie projektowym przewidzie\u0107, czy przysz\u0142e inwestycje b\u0119d\u0105 sprzyja\u0142y przekszta\u0142caniu istniej\u0105cej zabudowy w duchu poszanowania najistotniejszych cech architektonicznych i przestrzennych, czy mog\u0105 spowodowa\u0107 ich deformacj\u0119. Kalkulator zgodno\u015bci doprecyzowuje wyniki metody DCP. Metoda DCP wraz z nowo opracowanym kalkulatorem zgodno\u015bci, pozwala szeroko spojrze\u0107 na badan\u0105 struktur\u0119 miejsk\u0105, ujawniaj\u0105c zale\u017cno\u015bci architektoniczno-urbanistyczne, cz\u0119sto niewidoczne w wycinkowym ogl\u0105dzie. Zale\u017cno\u015bci te cz\u0119sto stanowi\u0105 o odczuwalnej atmosferze miejsca. Bez szerszego spojrzenia na analizowan\u0105 zabudow\u0119 mo\u017cna je utraci\u0107. Metoda DCP, jako narz\u0119dzie obiektywnej komputerowej analizy tysi\u0119cy danych daje szans\u0119 na zdefiniowane swoistego \u201egenius lotzi\u201d analizowanego miejsca. Projektant uzbrojony w tego typu wiedz\u0119, jest w stanie w \u015bwiadomy i co najwa\u017cniejszy tw\u00f3rczy spos\u00f3b przekszta\u0142ca\u0107 przestrze\u0144 miejsk\u0105 w duchu zachowania jej ci\u0105g\u0142o\u015bci kulturowej. Metoda DCP znalaz\u0142a praktyczne zastosowanie w budowanym obecnie 50 hektarowym osiedlu, kt\u00f3rego pierwowzorem jest istniej\u0105ca zabudowa z pocz\u0105tku XX wieku.<\/p>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Wyniki najnowszych bada\u0144 interdyscyplinarnych przeprowadzonych w ko\u015bciele \u015bw. Jakuba w Sandomierzu
<\/em>Dr in\u017c. arch. Ma\u0142gorzata Doroz-Turek<\/strong>
Mgr Justyna Kami\u0144ska<\/strong>
Dr Kamil Rabiega<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W roku 2022 w dominika\u0144skim ko\u015bciele pw. \u015bw. Jakuba w Sandomierzu zesp\u00f3\u0142 badawczy w sk\u0142adzie Justyna Kami\u0144ska (kierowniczka), Ma\u0142gorzata Doroz-Turek, Andrzej Go\u0142embnik i Kamil Rabiega przeprowadzi\u0142 interdyscyplinarne badania, kt\u00f3rych najwa\u017cniejsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 stanowi\u0142o za\u0142o\u017cenie niewielkiego wykopu archeologicznego na styku korpusu nawowego \u015bwi\u0105tyni z prezbiterium. Celem bada\u0144 by\u0142o pozyskanie nowych materia\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych pocz\u0105tk\u00f3w XIII-wiecznego ko\u015bcio\u0142a oraz w\u0142\u0105czenie ich w cyfrowy model obiektu, opracowany w pierwszym etapie prac, przeprowadzonym rok wcze\u015bniej. Projekt zosta\u0142 zrealizowany w ramach grantu POB Heritage (edycja specjalna: humanistyka cyfrowa) finansowanego przez Uniwersytet Jagiello\u0144ski. Sandomierski ko\u015bci\u00f3\u0142 jest jednym z najbardziej spektakularnych i najlepiej zachowanych przyk\u0142ad\u00f3w ceglanej architektury roma\u0144skiej na ziemiach polskich. W jego wn\u0119trzu nie przeprowadzono dotychczas bada\u0144 archeologicznych, nie licz\u0105c kilku sond za\u0142o\u017conych przy filarach korpusu w latach 90. XX w. W przygotowanym przez autor\u00f3w referacie zaprezentowane zostan\u0105 wyniki najnowszych bada\u0144, wpisane w kontekst dotychczasowej wiedzy na temat omawianego zabytku. Ustalenia zespo\u0142u dotycz\u0105 przede wszystkim najstarszych faz budowy ko\u015bcio\u0142a, niezachowanej przegrody ch\u00f3rowej, a tak\u017ce nowo\u017cytnych przekszta\u0142ce\u0144 obiektu.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

P\u00f3\u017anoroma\u0144ski ko\u015bci\u00f3\u0142 kolegiacki w Opolu w \u015bwietle najnowszych bada\u0144<\/em>
Dr hab. in\u017c. arch. Andrzej Legendziewicz, prof. PWr<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tematem wyst\u0105pienia jest prezentacja wynik\u00f3w bada\u0144 architektonicznych relikt\u00f3w ko\u015bcio\u0142a parafialnego (p\u00f3\u017aniej kolegiackiego) odkrytych podczas prac w wn\u0119trzu katedry p.w. Podwy\u017cszenia Krzy\u017ca \u015awi\u0119tego w Opolu. Ods\u0142oni\u0119te pod posadzk\u0105 mury przyziemia pierwotnej budowli obejmuj\u0105: prezbiterium wraz z dwoma przyleg\u0142ymi aneksami oraz transept i tr\u00f3jnawowy korpus. Udokumentowany w wykopach detal architektoniczny stanowi\u0105 m.in. ceramiczne bazy z dekoracj\u0105 floraln\u0105 w prezbiterium oraz kamienne bazy filar\u00f3w transeptu. W przestrzeni prezbiterium natrafiono tak\u017ce na relikty element\u00f3w murowanych tworz\u0105cych opraw\u0119 dla sprawowanej eucharystii m.in. o\u0142tarz, sedilla itp. Formy odkrytej \u015bwi\u0105tyni wskazuj\u0105, \u017ce zapewne wzniesiona zosta\u0142a w I tercji XIII wieku, co znajduje potwierdzenie w \u017ar\u00f3d\u0142ach pisanych, gdzie w 1223 roku wzmiankowany jest pleban Reginald. Kres istnieniu ko\u015bcio\u0142a przyni\u00f3s\u0142 po\u017car, kt\u00f3ry wybuch\u0142 w 1415 roku.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Z praktyki adaptacji obiektu poprzemys\u0142owego na muzeum techniczne<\/em>
Mgr in\u017c. Pawe\u0142 Mieros\u0142awski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Autor omawia g\u0142\u00f3wne wyzwania adaptacji obiektu poprzemys\u0142owego na muzeum techniczne, z uwzgl\u0119dnieniem zachowania kontekstu technologicznego eksponat\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c zagadnienie tworzenia ekspozycji przy ograniczonej mo\u017cliwo\u015bci u\u017cytkowania obiektu zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Przedstawia syntetyczny opis obiektu, w tym przeznaczenie pierwotne i jego zbie\u017cno\u015b\u0107 z tematyk\u0105 i zakresem tworzonego muzeum. Aktualne przeznaczenie na muzeum stawia przed inwestorem i projektantem wyzwania dostosowania do zwiedzania, rozmieszczenia ekspozycji w stosunku do ci\u0105g\u00f3w komunikacji przy zapewnieniu bezpiecze\u0144stwa i komfortu zwiedzania. Problemy techniczne utrzymania zabytkowego obiektu poprzemys\u0142owego, wy\u0142\u0105czonego z eksploatacji definiuj\u0105 zagadnienia inwentaryzacji stanu budynk\u00f3w, budowli i instalacji technicznych pod k\u0105tem okre\u015blenia i etapowania potrzeb remontowych i adaptacyjnych oraz finansowania. Realizacja procesu adaptacji takiego muzeum wi\u0105\u017ce si\u0119 z jednoczesnym kompletowaniem eksponat\u00f3w. Wymaga to odpowiedniej kultury technicznej inwestora, w tym znajomo\u015bci stosowanych w obiekcie technologii i infrastruktury. Dzia\u0142anie tego typu wymusza \u015bcis\u0142\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 inwestora z projektantem i wykonawc\u0105 w zakresie tworzenia programu wykorzystania obiekt\u00f3w jako podstawy do wykonania projekt\u00f3w budowlanych \u2013 jest to kluczowy czynnik powodzenia. Autor omawia do\u015bwiadczenia inwestora z projektantem i s\u0142u\u017cbami konserwatorskimi oraz formu\u0142uje oparte na tym wnioski.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Tradycja i nowatorstwo willi Alberta Einsteina w Caputh (1929)<\/em>
Dr hab<\/em>. in\u017c. arch. Barbara Widera<\/em>, prof. uczelni<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Celem artyku\u0142u jest analiza zaprojektowanej przez Konrada Wachsmanna willi Alberta Einsteina w Caputh (1929) w kontek\u015bcie teorii i historii architektury wsp\u00f3\u0142czesnej, w tym aspekt\u00f3w tradycji i nowoczesno\u015bci w przyj\u0119tych rozwi\u0105zaniach estetycznych, funkcjonalnych i przestrzennych. Badania przeprowadzono dwutorowo. W pierwszym etapie, na bazie kwerendy literaturowej i analiz in situ okre\u015blono g\u0142\u00f3wne cechy budynku na tle tendencji funkcjonalnych i estetycznych dominuj\u0105cych w okresie powstania obiektu. Pozwoli\u0142o to ustali\u0107 w jakim stopniu w projekcie willi odnoszono si\u0119 do tradycji budowlanych regionu oraz kt\u00f3re cechy odzwierciedla\u0142y nowatorski spos\u00f3b my\u015blenia, b\u0119d\u0105cy zapowiedzi\u0105 modernizmu w architekturze. W drugiej cz\u0119\u015bci bada\u0144 dokonano charakterystyki budynku w \u015bwietle najnowszych tendencji w teorii i historii architektury wsp\u00f3\u0142czesnej, z uwzgl\u0119dnieniem zasad zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju, odporno\u015bci \u015brodowiska zbudowanego na zmiany klimatu, cyrkularno\u015bci, projektowania bioklimatycznego oraz Nowego Europejskiego Bauhausu. Najwa\u017cniejsze wnioski z przeprowadzonych bada\u0144 dotycz\u0105 kompromisu i r\u00f3wnowagi pomi\u0119dzy aspektami tradycji i nowoczesno\u015bci w architekturze budowli, przejawiaj\u0105cych si\u0119 w wyborze lokalizacji obiektu, przyj\u0119tych rozwi\u0105zaniach funkcjonalnych, sposobie kszta\u0142towania przestrzeni w domu i w jego s\u0105siedztwie, zastosowaniu drewna jako g\u0142\u00f3wnego materia\u0142u budowlanego, tworzeniu osi widokowych a tak\u017ce w wykorzystaniu \u015bwiat\u0142a dziennego do modulowania nastroju w budynku.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Industrial heritage and art. Contemporary adaptions of post-industrial architecture in regions of Silesia and Zag\u0142\u0119bie.<\/em>
Dr hab. in\u017c. arch. Sebastian Wr\u00f3blewski<\/strong>
Dr hab. in\u017c. arch. Tomasz Wagner<\/strong>
Mgr in\u017c. arch. Przemys\u0142aw Gaw\u0119da<\/strong>
prof. Ing. Martina  Pe\u0159inkov\u00e1<\/strong><\/p>\n\n\n\n

The main aim of the present paper is to present the latest achievements in the adaptations of the post-industrial heritage in two neighbouring and closely linked regions: Silesia (\u015al\u0105sk) and Zag\u0142ebie for the new functions and to validate the potential of unique combination of industrial architecture and art. The research focuses solely on the architecture which was designed for mining industry from the period: from the 19th century to 20th century modernism and adaptations and reconstructions that architecture for new function associated with art: museums, art centres, art and exhibition galleries. That architectural heritage with its unique spatial, light and detail solutions and industrial equipment preserved in situ, used both as a background and main exhibition, serve especially as an interesting space for the modern and contemporary art exhibitions and art activities.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Budynki przy ul. Franciszka\u0144skiej 14 i Fosa Staromiejska 24 w Toruniu w \u015bwietle bada\u0144 architektonicznych i kwerend \u017ar\u00f3d\u0142owych<\/em>
Dr hab. Joanna Kucharzewska, prof. UMK<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Artyku\u0142 prezentuje wyniki bada\u0144 architektonicznych przeprowadzonych na poziomie piwnic w kamienicy przy ul. Franciszka\u0144skiej 14 i Fosa Staromiejska 24 w Toruniu, uzupe\u0142nionych o kwerendy \u017ar\u00f3d\u0142owe dotycz\u0105ce zar\u00f3wno piwnic, jak i cz\u0119\u015bci naziemnych. Obecnie na dzia\u0142ce znajduje si\u0119 monumentalna kamienica, kt\u00f3ra powsta\u0142a w 1906 r., ale w jej strukturze pozosta\u0142y wcze\u015bniejsze relikty \u015bredniowieczne i nowo\u017cytne. Celem bada\u0144 architektonicznych by\u0142o poznanie kolejnych etap\u00f3w budowlanych zachodz\u0105cych na omawianych dzia\u0142kach od \u015bredniowiecza do pocz\u0105tk\u00f3w XX w. Istotn\u0105 kwesti\u0105 by\u0142o ustalenie obecno\u015bci najstarszej substancji zabytkowej, pochodz\u0105cej z okresu \u015bredniowiecznego oraz momentu scalenia funkcjonalno-przestrzennego dw\u00f3ch przeciwleg\u0142ych dzia\u0142ek.
Zar\u00f3wno obie dzia\u0142ki, jak i znajduj\u0105ca si\u0119 na nich zabudowa nie doczeka\u0142y si\u0119 bada\u0144 architektonicznych ani dok\u0142adnej analizy pod wzgl\u0119dem chronologii i zmian budowlanych, cho\u0107by w oparciu o materia\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142owy. Lokalizacja dzia\u0142ek \u2013 przy murze miejskim (nieistniej\u0105cym od ko\u0144ca XIX wieku) wydawa\u0142a si\u0119 interesuj\u0105ca z racji pewnej swobody i dowolno\u015bci zabudowy wynikaj\u0105cej z gospodarczego charakteru tego rejonu miasta. Jednocze\u015bnie \u2013 jako w\u0105tek poboczny bada\u0144 \u2013 pojawi\u0142o si\u0119 pytanie, czy i ewentualnie jaki wp\u0142yw na zmian\u0119 zabudowy dzia\u0142ek mia\u0142a decyzja podj\u0119ta przez w\u0142adze miasta pod koniec XIX w. o rozbi\u00f3rce mur\u00f3w miejskich i otwarciu miasta w stron\u0119 rozwijaj\u0105cych si\u0119 przedmie\u015b\u0107.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Prefabrykowana przez firm\u0119 Christoph & Unmack dawna willa Waltera Hentschla na ul. Chopina 26 we Wroc\u0142awiu. Dzieje jej budowy i technika budowlana w \u015bwietle bada\u0144 architektonicznych<\/em>
Dr hab.  Ulrich  Schaaf<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku XX wieku firma Christoph & Unmack nale\u017ca\u0142a do czo\u0142owych europejskich przedsi\u0119biorstw prefabrykuj\u0105cych maszynowo nowoczesne budynki drewniane o r\u00f3\u017cnych funkcjach, od barak\u00f3w wojskowych poprzez budynki mieszkalne i u\u017cytku publicznego do przemys\u0142owych, stosuj\u0105c trzy zasadnicze konstrukcje: szkieletow\u0105, wie\u0144cow\u0105 i taflow\u0105. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a ona mi\u0119dzy innymi z takimi architektami jak Hans Poelzig, Henry van de Velde i Hans Scharoun.
Jednym z prefabrykowanych przez Christoph & Unmack budynk\u00f3w o konstrukcji wie\u0144cowej zlokalizowanych we Wroc\u0142awiu jest dawna willa Hentschla z 1924 roku, kt\u00f3ra, mimo po\u017caru kilka lat temu, przetrwa\u0142a do dnia dzisiejszego. Studium \u017ar\u00f3de\u0142 i badania architektoniczne wykaza\u0142y, \u017ce willa ta zachowa\u0142a si\u0119 w du\u017cej mierze w stanie pierwotnym. Wynik ten nie odnosi si\u0119 jedynie do konstrukcji drewnianych \u015bcian, strop\u00f3w i wi\u0119\u017aby dachowej, lecz tak\u017ce do stolarki drzwiowej i okiennej, pod\u0142ug i sufit\u00f3w, kaloryfer\u00f3w i karniszy, a nawet wy\u0142azu dla kur z kurnika. Badania pozwoli\u0142y ponadto wydoby\u0107 szczeg\u00f3\u0142y nowoczesnych w\u00f3wczas rozwi\u0105za\u0144 technicznych, potrzebnych do prefabrykacji przestronnej willi o dw\u00f3ch kondygnacjach w konstrukcji wie\u0144cowej, mi\u0119dzy innymi o grubo\u015bci \u015bcian no\u015bnych wynosz\u0105cej jedynie 7 cm.
Badania maj\u0105 si\u0119 przyczyni\u0107 do szerszego rozpoznania licznie zachowanych w Polsce prefabrykowanych budynk\u00f3w drewnianych z 1. po\u0142owy XX wieku. <\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Wie\u017ca Ratusza Staromiejskiego w Toruniu \u2013 przekszta\u0142cenia budowlane w \u015bwietle bada\u0144 architektonicznych<\/em>
Dr Maciej Prarat<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Celem referatu jest prezentacja wynik\u00f3w bada\u0144 architektonicznych wie\u017cy Ratusza Staromiejskiego w Toruniu. Naro\u017cna, siedmiokondygnacyjna wie\u017ca powsta\u0142a w latach 70. XIII w. Od strony po\u0142udniowej dochodzi\u0142a do niej \u015bciana parawanowa, za\u015b od p\u00f3\u0142nocy budynek \u0142aw chlebowych. W trakcie przebudowy (faza 2), do jakiej dosz\u0142o w ostatnich dw\u00f3ch dziesi\u0119cioleciach XIV w. wie\u017ca uleg\u0142a podwy\u017cszeniu do jedenastu kondygnacji. Zwie\u0144czono j\u0105 wysokim he\u0142mem z latarni\u0105. Zmiana ta \u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 tak\u017ce z zabudow\u0105 wie\u017cy od strony po\u0142udniowej i wschodniej, co spowodowa\u0142o cz\u0119\u015bciow\u0105 zmian\u0119 nie tylko jej ekspozycji, a tak\u017ce uk\u0142adu przestrzennego cz\u0119\u015bci kondygnacji. W strukturze, zw\u0142aszcza dolnych partii zauwa\u017cy\u0107 mo\u017cna przemurowania powsta\u0142e w okresie nowo\u017cytnym (faza 3), kiedy to o jedno pi\u0119tro nadbudowano skrzyd\u0142a ratusza. Do najwi\u0119kszej katastrofy zabytku dosz\u0142o podczas po\u017caru w 1703 r. Wypaleniu uleg\u0142y wszystkie drewniane konstrukcje, \u0142\u0105cznie z monumentalnym he\u0142mem. Podczas odbudowy (faza 4) przemurowano cz\u0119\u015bciowo g\u00f3rne partie, za\u0142o\u017cono nowe stropy oraz zadaszenie. Kolejne prace podejmowane by\u0142y najpierw przez pruskie, potem polskie s\u0142u\u017cby konserwatorskie (faza 5). Podczas ostatniego remontu (faza 6) cz\u0119\u015bciowo przemurowano g\u00f3rne partie. Struktura tego zabytku w du\u017cym stopniu zachowana jest zatem z okresu \u015bredniowiecza, natomiast jej dzisiejszy wygl\u0105d jest wynikiem po\u017caru na pocz\u0105tku XVIII w. oraz prowadzonych prac konserwatorskich w XX i XXI w.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

P\u00f3\u017anoroma\u0144ski portal ko\u015bcio\u0142a ss norbertanek w Krakowie \u2013 interwencyjne rozpoznanie archeologiczno-architektoniczne<\/em>
Dr hab. in\u017c. arch. Anna Boj\u0119\u015b-Bia\u0142asik, prof. PK<\/strong>
Mgr Monika \u0141yczak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W latach 2018-2021 przeprowadzono interdyscyplinarne badania kamiennego portalu ko\u015bcio\u0142a klasztornego ss norbertanek na Zwierzy\u0144cu w Krakowie. Ten unikatowy zabytek architektury p\u00f3\u017anoroma\u0144skiej, o p\u00f3\u0142kolistych archiwoltach i kolumienkach o g\u0142owicach p\u0105czkowych, ustawionych w uskokach w\u0119gar\u00f3w, datowany jest na po\u0142ow\u0119 XIII w. Ze wzgl\u0119du na daleko posuni\u0119t\u0105 destrukcj\u0119 i zawilgocenie kamienia oraz post\u0119puj\u0105cy zanik form i detalu architektonicznego portal wymaga\u0142 pilnych prac konserwatorskich. Katastrofalny stan portalu wynika\u0142 m. in. z faktu wieloletniego zasypania go a\u017c do po\u0142owy wysoko\u015bci nawarstwieniami ziemnymi, kt\u00f3re kumulowa\u0142y si\u0119 na zewn\u0105trz ko\u015bcio\u0142a. Konserwacj\u0119 poprzedzono wi\u0119c badaniami archeologiczno \u2013 architektonicznym, w wyniku kt\u00f3rych ods\u0142oni\u0119to bardzo dobrze zachowan\u0105 doln\u0105 parti\u0119 portalu wraz z bazami kolumienek i coko\u0142em oraz parti\u0105 podbudowy fundamentowej. W s\u0105siedztwie portalu i \u015bciany p\u00f3\u0142nocnej ko\u015bcio\u0142a wyeksplorowano poch\u00f3wki cmentarza przyko\u015bcielnego; natrafiono ponadto na pozosta\u0142o\u015bci wczesno\u015bredniowiecznych nawarstwie\u0144 kulturowych, chronologicznie zwi\u0105zanych z pocz\u0105tkowymi fazami funkcjonowania klasztoru.
Rezultaty bada\u0144 terenowych sta\u0142y si\u0119 podstaw\u0105 do prac konserwatorskich i wykonania projektu ekspozycji, kt\u00f3ry zosta\u0142 zrealizowany i zako\u0144czony w roku 2022.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Pa\u0142ac Lenhndorff\u00f3w w Sztynorcie – aktualny stan bada\u0144 i problematyka konserwatorskaan bada\u0144 oraz prace konsewatorsko-budowlane<\/em>
Mgr Szymon Bakalarczyk<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142ac Lehndorff\u00f3w w Sztynorcie jest jednym z dw\u00f3ch najwi\u0119kszych, zachowanych w woj. warmi\u0144sko-mazurskim, nowo\u017cytnych obiekt\u00f3w rezydencjonalnych. Jednocze\u015bnie, ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 lokalizacj\u0119 i histori\u0119, jest prawdopodobnie spo\u015br\u00f3d nich najbardziej znany. Jest to obiekt barokowy, powsta\u0142y w latach 1689-1691 na fundamentach poprzedniej rezydencji z XVI w. Budynek otrzyma\u0142 wtedy prost\u0105, dwukondygnacyjn\u0105 form\u0119 na planie prostok\u0105ta z wysokim dachem czterospadowym. W XVIII i XIX w. obiekt rozbudowano, dodaj\u0105c dodatkowe skrzyd\u0142a, a elewacje przekszta\u0142cono w stylu klasycystycznym, nast\u0119pnie dobudowano trzy aneksy z neogotyckimi facjatkami. W okresie powojennym popada\u0142 stopniowo w ruin\u0119, a pierwsze prace zgodne ze wsp\u00f3\u0142czesnymi standardami konserwatorskimi podj\u0119to przy nim dopiero na pocz\u0105tku XXI wieku. 
Niniejsze wyst\u0105pienie ma na celu om\u00f3wienie prac zabezpieczaj\u0105cych i naprawczych, wykonanych przy obiekcie w ostatnich latach, nowych ustale\u0144 dot. jego historii oraz przekszta\u0142ce\u0144 w zakresie bry\u0142y, wyko\u0144czenia elewacji oraz form stolarek, poczynionych w trakcie bada\u0144 konserwatorskich oraz architektonicznych, a tak\u017ce przedstawienie aktualnych problem\u00f3w, zwi\u0105zanych z dalsz\u0105 konserwacj\u0105 pa\u0142acu.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Analiza przekszta\u0142ce\u0144 zabudowy g\u0142\u00f3wnych ulic historycznej Nowej Pragi.  Ulice \u015arodkowa i Stalowa w Warszawie \u2013 historia, architektura i dalsze perspektywy rozwoju.<\/em>
Mgr in\u017c. arch. Iwona Krawiec<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Historia rozwoju przestrzennego tej cz\u0119\u015bci Warszawy rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1844 r., gdy okoliczne grunty, b\u0119d\u0105ce w\u0142asno\u015bci\u0105 J\u00f3zefa Nosowskiego, zosta\u0142y podzielone na kilkana\u015bcie kolonii. Dwie z nich zakupili Ksawery Konopacki i Joachim Kurakowski, kt\u00f3rzy rozparcelowali i sprzedali zakupione tereny, daj\u0105c tym pocz\u0105tek nowej dzielnicy. Wytyczona zosta\u0142a w\u00f3wczas sie\u0107 ulic, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnymi sta\u0142y si\u0119 ul. \u015arodkowa i \u00f3wczesna Nowopragska (ob. ul. Stalowa).
Przez blisko dwa wieki obszar ten rozwija\u0142 si\u0119 w r\u00f3\u017cnym tempie (ze szczytem rozwoju w pocz\u0105tku XX w. i regresem po II wojnie \u015bwiatowej). Obecnie, Nowa Praga zyskuje na atrakcyjno\u015bci (m.in. przez rozbudow\u0119 transportu publicznego), wzbudzaj\u0105c przy tym coraz wi\u0119ksze zainteresowanie w\u015br\u00f3d inwestor\u00f3w szukaj\u0105cych teren\u00f3w pod budownictwo mieszkaniowe i us\u0142ugowe.
Znacz\u0105ce warto\u015bci nowopraskiej zabudowy dostrzeg\u0142y r\u00f3wnie\u017c s\u0142u\u017cby konserwatorskie, kt\u00f3re w 2020 i 2021 r., oddzielnymi wpisami do rejestru zabytk\u00f3w, obj\u0119\u0142y historyczne uk\u0142ady urbanistyczne obu ulic. Decyzje te podkre\u015blaj\u0105 potrzeb\u0119 zachowania dziedzictwa kulturowego Nowej Pragi, przy jednoczesnym dalszym rozwoju dzielnicy. Zasadnym zatem zdaje si\u0119 wykonanie szerszej analizy rozwoju przestrzennego i architektonicznego tej cz\u0119\u015bci Warszawy.
Prezentacja b\u0119dzie mia\u0142a na celu podsumowanie bada\u0144 nad przekszta\u0142ceniami zabudowy obu ulic na przestrzeni wiek\u00f3w oraz stanu jej zachowania, a tak\u017ce przedstawienie wniosk\u00f3w i pr\u00f3b\u0119 stworzenia wytycznych do dalszych przemian architektonicznych.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Analiza przekszta\u0142ce\u0144 zabudowy g\u0142\u00f3wnych ulic historycznej Nowej Pragi.  Ulice \u015arodkowa i Stalowa w Warszawie \u2013 historia, architektura i dalsze perspektywy rozwoju.<\/em>
Mgr in\u017c. arch. Iwona Krawiec<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Historia rozwoju przestrzennego tej cz\u0119\u015bci Warszawy rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1844 r., gdy okoliczne grunty, b\u0119d\u0105ce w\u0142asno\u015bci\u0105 J\u00f3zefa Nosowskiego, zosta\u0142y podzielone na kilkana\u015bcie kolonii. Dwie z nich zakupili Ksawery Konopacki i Joachim Kurakowski, kt\u00f3rzy rozparcelowali i sprzedali zakupione tereny, daj\u0105c tym pocz\u0105tek nowej dzielnicy. Wytyczona zosta\u0142a w\u00f3wczas sie\u0107 ulic, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnymi sta\u0142y si\u0119 ul. \u015arodkowa i \u00f3wczesna Nowopragska (ob. ul. Stalowa).
Przez blisko dwa wieki obszar ten rozwija\u0142 si\u0119 w r\u00f3\u017cnym tempie (ze szczytem rozwoju w pocz\u0105tku XX w. i regresem po II wojnie \u015bwiatowej). Obecnie, Nowa Praga zyskuje na atrakcyjno\u015bci (m.in. przez rozbudow\u0119 transportu publicznego), wzbudzaj\u0105c przy tym coraz wi\u0119ksze zainteresowanie w\u015br\u00f3d inwestor\u00f3w szukaj\u0105cych teren\u00f3w pod budownictwo mieszkaniowe i us\u0142ugowe.
Znacz\u0105ce warto\u015bci nowopraskiej zabudowy dostrzeg\u0142y r\u00f3wnie\u017c s\u0142u\u017cby konserwatorskie, kt\u00f3re w 2020 i 2021 r., oddzielnymi wpisami do rejestru zabytk\u00f3w, obj\u0119\u0142y historyczne uk\u0142ady urbanistyczne obu ulic. Decyzje te podkre\u015blaj\u0105 potrzeb\u0119 zachowania dziedzictwa kulturowego Nowej Pragi, przy jednoczesnym dalszym rozwoju dzielnicy. Zasadnym zatem zdaje si\u0119 wykonanie szerszej analizy rozwoju przestrzennego i architektonicznego tej cz\u0119\u015bci Warszawy.
Prezentacja b\u0119dzie mia\u0142a na celu podsumowanie bada\u0144 nad przekszta\u0142ceniami zabudowy obu ulic na przestrzeni wiek\u00f3w oraz stanu jej zachowania, a tak\u017ce przedstawienie wniosk\u00f3w i pr\u00f3b\u0119 stworzenia wytycznych do dalszych przemian architektonicznych.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Dostawianie balkon\u00f3w do wewn\u0105trz-kwarta\u0142owej elewacji kamienic – wyzwania przestrzenne. <\/em>
Mgr in\u017c. arch. Marta Smekta\u0142a<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Aby spe\u0142ni\u0107 wymogi UE zwi\u0105zane z ograniczeniem emisji CO2 do 2030r. powinni\u015bmy przyspieszy\u0107 termomodernizacj\u0119 zastanej zabudowy z 1% do 3% rocznie. Intensyfikacja remont\u00f3w opr\u00f3cz ograniczenia zu\u017cycia energii powinna by\u0107 zaczynem refleksji nad kondycj\u0105 budynk\u00f3w i ich przestrzenn\u0105 adaptacj\u0105 do aktualnych potrzeb u\u017cytkownik\u00f3w. Do\u015bwiadczenie izolacji spo\u0142ecznej podczas pandemii pokaza\u0142o jak bardzo mieszka\u0144cy potrzebuj\u0105 dost\u0119pu do prywatnej przestrzeni zewn\u0119trznej. W tej sytuacji wraz z rozwojem pracy zdalnej wiele os\u00f3b podj\u0119\u0142o decyzj\u0119 o wyprowadzce z centr\u00f3w miast do mniejszych o\u015brodk\u00f3w. Dobrze zaprojektowana prywatna przestrze\u0144 zewn\u0119trzna mo\u017ce znacz\u0105co polepszy\u0107 jako\u015b\u0107 mieszka\u0144 i zapobiec rozlewowi miast. We Wroc\u0142awiu 21% lokali zamieszkania wielorodzinnego to przedwojenne kamienice. Ich zwarta zabudowa z przestrzennymi podw\u00f3rkami potencjalnie umo\u017cliwia dostawienie zewn\u0119trznych balkon\u00f3w do tylnej elewacji kamienic. Niemniej to rozwi\u0105zanie niesie liczne wyzwania np. przestrzenne zwi\u0105zane m.in. z nieregularn\u0105 lini\u0105 zabudowy wn\u0119trz kwarta\u0142\u00f3w. Efektem analizy wroc\u0142awskich kwarta\u0142\u00f3w pod k\u0105tem ryzyka zacieniania i przes\u0142aniania budynk\u00f3w zwi\u0105zanego z dostawianiem balkon\u00f3w jest zestawienie typologii sytuacji, w kt\u00f3rych dobudowanie by\u0142oby utrudnione lub niemo\u017cliwe. Jednocze\u015bnie w wielu przypadkach zacienienie i przes\u0142anianie nie jest przeszkod\u0105, co wskazuje na potrzeb\u0119 bada\u0144 nad innym barierami szerszego wdro\u017cenia takiego rozwi\u0105zania w historycznej zabudowie mieszkaniowej.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

W poszukiwaniu to\u017csamo\u015bci Warszawy.<\/em>
dr in\u017c. arch. kraj. Katarzyna Pi\u0105d\u0142owska<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Identyfikowanie si\u0119 z konkretn\u0105 przestrzeni\u0105 czy architektur\u0105 jest dla cz\u0142owieka bardzo wa\u017cne. Miasto i jego krajobraz kulturowy to organizm, kt\u00f3ry ci\u0105gle si\u0119 zmienia i cz\u0119sto rozrasta. Tym, co pomaga cz\u0142owiekowi poczu\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 pewnej wi\u0119kszej ca\u0142o\u015bci, s\u0105 ukryte tre\u015bci i znaczenia, a tak\u017ce \u015blady przesz\u0142o\u015bci.
Warszawa jest miastem z porwan\u0105 tkank\u0105 historyczn\u0105, brakiem sp\u00f3jno\u015bci i jednolitego charakteru, a tak\u017ce ze spo\u0142eczno\u015bci\u0105 reprezentowan\u0105 w du\u017cej mierze przez ludno\u015b\u0107 nap\u0142ywow\u0105. Ze wzgl\u0119du na powy\u017csze cechy, niekt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce jest to miasto bez to\u017csamo\u015bci. Cho\u0107 historia miasta nawarstwia\u0142a si\u0119 przez wieki, zniszczenia dokonane podczas II Wojny \u015awiatowej zabra\u0142y du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u201ecia\u0142a\u201d Warszawy, ale nigdy nie odebra\u0142y jej ducha miejsca – genius loci.
Przegl\u0105d  literatury przedmiotu oraz przeprowadzone badania i wnikliwe obserwacje wykaza\u0142y, \u017ce to\u017csamo\u015b\u0107 stolicy jest trudna do zdefiniowania, ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 i niejednoznaczno\u015b\u0107. Autorka przedstawia i opisuje r\u00f3\u017cne wymiary to\u017csamo\u015bci Warszawy poprzez jej og\u00f3lne cechy, miejsca-symbole i ikony miasta, charakterystyczne elementy i detale, a tak\u017ce najwa\u017cniejsze widoki i panoramy. Wykazuje, \u017ce wszystkie te czynniki obrazuj\u0105 bogactwo i charakter stolicy, na kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy patrze\u0107 ca\u0142o\u015bciowo.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Formalno-prawne struktury zarz\u0105dzania zabytkami gminnymi<\/em>
Mgr in\u017c. arch. Aleksander Sojka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Niewielkie, monofunkcyjne obiekty nie stanowi\u0105 wielkiego wyzwania organizacyjnego, natomiast wraz ze wzrostem skali i z\u0142o\u017cono\u015bci, pojawia si\u0119 coraz wi\u0119cej wyzwa\u0144 stoj\u0105cych przed ich w\u0142a\u015bcicielami.
W Polsce wielkoskalowe obiekty zabytkowe z regu\u0142y nale\u017c\u0105, albo do samorz\u0105d\u00f3w terytorialnych, albo do inwestor\u00f3w, kt\u00f3rzy kupili je maj\u0105c ju\u017c gotowy biznesplan, w celu ich komercjalizacji. W sytuacji, w kt\u00f3rej inwestorzy prywatni ju\u017c na wst\u0119pie maj\u0105 przygotowany ca\u0142y plan dzia\u0142ania, gminy cz\u0119sto stoj\u0105 przed problemem organizacyjnym, wynikaj\u0105cym ze struktur dostosowanych do innych, ni\u017c zarz\u0105dzanie zabytkami, potrzeb.
Praca odpowiada na pytanie, jakie modele zarz\u0105dzania mo\u017ce przyj\u0105\u0107 jednostka samorz\u0105du terytorialnego, w celu skutecznej realizacji zada\u0144 stoj\u0105cych przed w\u0142a\u015bcicielem obiektu zabytkowego. Przedstawia zalety i wady poszczeg\u00f3lnych struktur formalno-prawnych, mo\u017cliwych do wykorzystania przez gminy w \u015bwietle polskiego ustawodawstwa.
Analiza teoretyczna przepis\u00f3w prawa uwzgl\u0119dnia specyfik\u0119 potrzeb ochrony i opieki nad zabytkiem, w celu wskazania poziomu dostosowania danej formy organizacyjnej do roli jaka stoi przed zarz\u0105dc\u0105 obiektu o takiej specyfice. Pozwali to wskaza\u0107 r\u00f3wnie\u017c rozwi\u0105zanie mo\u017cliwe do utworzenia, pod k\u0105tem formalnym, ale niew\u0142a\u015bciwe ze wzgl\u0119du celowo\u015bciowego. Struktury te zostan\u0105 om\u00f3wione od najprostszej, a wi\u0119c naj\u0142atwiejszej i najta\u0144szej do utworzenia, po najbardziej rozbudowan\u0105, posiadaj\u0105c\u0105 najwi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci organizacyjne, ale jednocze\u015bnie najdro\u017csz\u0105.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Plan ochrony parku kulturowego jako narz\u0119dzie przeciwdzia\u0142aj\u0105ce wsp\u00f3\u0142czesnym zniekszta\u0142ceniom zabytkowego krajobrazu kulturowego na przyk\u0142adzie zespo\u0142u opactwa w Henrykowie<\/em>
Mgr in\u017c. arch. Aleksandra Lewicka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zabytkowe za\u0142o\u017cenia urbanistyczno-architektonicznych miasteczek i osad nara\u017cone s\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie na deformacje i pojawianie si\u0119 element\u00f3w dysharmonizuj\u0105cych. Zapisy planu ochrony Parku Kulturowego maj\u0105 na celu likwidacj\u0119 zniekszta\u0142ce\u0144 i prewencj\u0119 przed kolejnymi.
Henryk\u00f3w na Dolnym \u015al\u0105sku jest unikalnym pocysterskim zespo\u0142em ko\u015bcielno-klasztornym, z ogrodami i folwarkiem, sprz\u0119\u017conym z osad\u0105 mieszkaln\u0105 i parkiem krajobrazowym, o zintegrowanych, wybitnych walorach historycznych, architektonicznych i krajobrazowych. W 2019 r. autorka z zespo\u0142em przeprowadzi\u0142a kompleksowe badania i waloryzacj\u0119 konserwatorsk\u0105 poprzedzaj\u0105ce sformu\u0142owanie zapis\u00f3w do planu ochrony Parku Kulturowego Opactwo Cysters\u00f3w w Henrykowie. W wyniku waloryzacji badany obszar podzielony zosta\u0142 na sektory wed\u0142ug wyodr\u0119bniaj\u0105cych si\u0119 jednostek przestrzennych. Zdiagnozowano uk\u0142ady przestrzenne, miejsca i obiekty, kt\u00f3re uleg\u0142y zniekszta\u0142ceniu i zdegradowaniu w skali panoramy osady, w skali uk\u0142ad\u00f3w i wn\u0119trz urbanistycznych oraz w skali obiekt\u00f3w architektonicznych i ich element\u00f3w. Plan ochrony okre\u015bli\u0142 nakazy i zakazy odnosz\u0105ce si\u0119 mi\u0119dzy innymi do ochrony ekspozycji, historycznych kompozycji przestrzennych, form architektonicznych, za\u0142o\u017ce\u0144 ogrodowych i zieleni krajobrazowej. Zapisy w  Planie Ochrony Parku Kulturowego Opactwo Cysters\u00f3w w Henrykowie stanowi\u0105 precyzyjne narz\u0119dzie, kt\u00f3re powinno spowodowa\u0107 przywr\u00f3cenie i utrzymanie na przysz\u0142o\u015b\u0107 \u0142adu kulturowego tego cennego za\u0142o\u017cenia  zabytkowego.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Architektura i Narracja – Wsp\u00f3\u0142czesne Muzea Biograficzne<\/em>
Mgr in\u017c. arch. Micha\u0142 Pieczka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Okres od ko\u0144ca XX w. jest czasem znacznego o\u017cywienia w architekturze muzealnej zar\u00f3wno w Polsce, jak i na \u015bwiecie. Okres ten ze wzgl\u0119du na znaczny wzrost liczby nowych realizacji architektonicznych, a tak\u017ce adaptacji i rozbudowy obiekt\u00f3w ju\u017c istniej\u0105cych, jest nazywany przez badaczy boomem muzealnym czy szerzej boomem pami\u0119ci. W t\u0119 tendencj\u0119 wpisuje si\u0119 zw\u0142aszcza tworzenie nowych muze\u00f3w biograficznych upami\u0119tniaj\u0105cych znamienite jednostki, jednocze\u015bnie kieruj\u0105c architektur\u0119 tych muze\u00f3w w stron\u0119 poj\u0119cia narracji, tworzenia przestrzennej opowie\u015bci o jednostce. Podstawowym celem bada\u0144 jest wskazanie i analiza zwi\u0105zk\u00f3w pomi\u0119dzy kszta\u0142towaniem architektury a kszta\u0142towaniem narracji, wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie zachodz\u0105cych zjawisk w muzeach biograficznych. Zakres bada\u0144 stanowi\u0105 wsp\u00f3\u0142czesne przyk\u0142ady nowoprojektowanych muze\u00f3w biograficznych po\u015bwi\u0119conych szeroko rozumianym artystom. W pracy przeanalizowano i por\u00f3wnano przyk\u0142ady muze\u00f3w biograficznych z r\u00f3\u017cnych stron \u015bwiata. Skupiono si\u0119 m.in. na takich aspektach, jak plan \u2013 rzut muzeum, \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z otoczeniem, forma architektoniczna, detal architektoniczny, fokalizacja i warunki ekspozycji dzie\u0142, ruch w muzeum i wyb\u00f3r drogi zwiedzania, wskazuj\u0105c wyst\u0119puj\u0105ce rozwi\u0105zania architektoniczne o potencjale narracyjnym.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Vegetated kinetic facades<\/em>
MSc Arch. Seyrek \u015e\u0131k<\/p>\n\n\n\n

Vertical green fa\u00e7ades and kinetic fa\u00e7ades are environmentally friendly and energy efficient construction technologies that have gained popularity in recent years. Vegetated kinetic facades are a relatively new fa\u00e7ade concept that can combine the positive features of these two systems, while the research on them is limited. The aim of this study is to identify the new opportunities and the most promising concepts of vegetated kinetic fa\u00e7ades in terms of environmental sustainability and user comfort. In this article, technologies and design trends developed in the last decade are examined for vertical green fa\u00e7ade systems and kinetic fa\u00e7ades through the literature review followed by the comparative analysis. Based on the results of the comparative analysis of vertical green fa\u00e7ades and kinetic fa\u00e7ades the author will discuss potential risks and disadvantages to select optimal solutions. The conclusions go beyond the main benefits of vegetated kinetic fa\u00e7ades such as energy efficiency, daylight control and outdoor air quality improvement, to present additional potential advantages such as energy generation, rainwater collection and carbon sequestration. <\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Modernizm w architekturze Gorzowa Wielkopolskiego<\/em>
Dr in\u017c. arch. Inna Abramiuk<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Miasto o nazwie Landsberg (dzisiejszy Gorz\u00f3w Wielkopolski) za\u0142o\u017cono w po\u0142owie XIII wieku. Szybko rozwin\u0119\u0142o si\u0119 jako pr\u0119\u017cny o\u015brodek kulturalny i gospodarczy. W II po\u0142owie XIX wieku na terenach miasta powsta\u0142o wiele manufaktur i fabryk, co skutkowa\u0142o dzia\u0142alno\u015bci\u0105 inwestycyjn\u0105 w zakresie zagospodarowania przestrzeni miejskiej i rozwoju budownictwa mieszkaniowego.
Niemal ca\u0142kowite zniszczenie miasta w czasie II wojny \u015bwiatowej i odbudowa z wykorzystaniem nowych, standardowych form sta\u0142y si\u0119 przyczyn\u0105 niskiego zaanga\u017cowania spo\u0142ecze\u0144stwa w histori\u0119 architektury miasta, szczeg\u00f3lnie okresu bezpo\u015brednio poprzedzaj\u0105cego wybuch wojny. Tymczasem architektura lat mi\u0119dzywojennych to szeroka panorama form, w pe\u0142ni odzwierciedlaj\u0105ca kulturalne i ekonomiczne procesy rozwoju miasta. Okres ten zaowocowa\u0142 realizacjami projekt\u00f3w gmach\u00f3w publicznych i budynk\u00f3w mieszkaniowych w stylu modernistycznym. Na terenach miasta powsta\u0142o szereg objekt\u00f3w zaprojektowanych przez architekt\u00f3w z Berlina i Gorzowa Wielkopolskiego, mi\u0119dzy innymi Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrystusa Kr\u00f3la (Curt Steiberg), \u0142aznia publiczna i budynek mieszkaniowy (Fritz Crzellitzer), gmach kina (Gustaw Bohle), fabryka work\u00f3w Maxa Bahra (Otto Klatt), magazyn dla O.Kobersteina (Wilhelm Niehoff), stadion miejski (Otto Klatt), budynki mieszkalne (Otto Lange).
Dzia\u0142ania okreslonych architekt\u00f3w spowodowa\u0142y do pojawy w Gorzowie Wielkopolskim szeregu modernistycznych pere\u0142ek, potrzebuj\u0105cych sczegu\u0142owych bada\u0144 i prezentacji w\u015bri\u00f3d spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Wp\u0142yw inicjatyw politycznych na projektowanie przestrzeni publicznych na przyk\u0142adzie Nowego Europejskiego Bauhausu<\/em>
Mgr in\u017c. arch. Agata Wo\u017aniczka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przestrzenie publiczne, dotychczas klasyfikowane ze wzgl\u0119du na program funkcjonalno-przestrzenny, w XXI wieku ust\u0119puj\u0105 nowym tendencjom projektowym wyra\u017anie manifestuj\u0105cym ambicje ich zarz\u0105dc\u00f3w i u\u017cytkownik\u00f3w. Celem artyku\u0142u jest diagnoza wp\u0142ywu polityki gospodarzy przestrzeni publicznych na ich formy, a tak\u017ce opisanie relacji pomi\u0119dzy inicjatywami oddolnymi, oficjaln\u0105 polityk\u0105 a nowymi wytycznymi, kt\u00f3re dotycz\u0105 projektowania. Analiza krytyczna najnowszych projekt\u00f3w pozwala wyr\u00f3\u017cni\u0107 zar\u00f3wno realizacje spekuluj\u0105ce warto\u015bci\u0105 nieruchomo\u015bci, jak i takie, kt\u00f3re swoj\u0105 form\u0105, doborem funkcjonalno\u015bci i wp\u0142ywem na miejski biotop manifestuj\u0105 warto\u015bci oraz etos polityczny wsp\u00f3\u0142czesnej Europy.
Od czasu powo\u0142ania inicjatywy Nowego Europejskiego Bauhausu (NEB) w 2020 r. Unia Europejska promuje nowe jako\u015bci w projektowaniu przestrzeni publicznych za pomoc\u0105 dyrektyw, program\u00f3w finansowania oraz narz\u0119dzi wspomagaj\u0105cych projektowanie. Jednym z nich jest projekt NEB Compass, s\u0142u\u017c\u0105cy waloryzacji istniej\u0105cych przestrzeni i inicjowanych projekt\u00f3w, a tak\u017ce promocji rozwi\u0105za\u0144 wzorcowych. Zar\u00f3wno odbi\u00f3r inicjatywy NEB, jak ilo\u015b\u0107 instytucji do niej do\u0142\u0105czaj\u0105cych \u015bwiadcz\u0105 o potrzebie manifestacji nowych warto\u015bci poprzez projektowanie oraz o konieczno\u015bci poszukiwania nowych typologii przestrzeni wsp\u00f3lnych, kt\u00f3re to umo\u017cliwiaj\u0105. Artyku\u0142 r\u00f3wnie\u017c wskazuje, jak wykorzystywa\u0107 powstaj\u0105ce towarzysz\u0105ce inicjatywom politycznym dyrektywy jako narz\u0119dzia projektowania i definiowania nowych miejsc publicznych. <\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Wykorzystanie metod cyfrowych w dokumentacji zabytkowej architektury drewnianej na przyk\u0142adzie inwentaryzacji ko\u015bcio\u0142\u00f3w w Ma\u0142opolsce Zachodniej<\/em>
Dr in\u017c. arch. Klara Kantorowicz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Coraz popularniejsze i szerzej dost\u0119pne dla badaczy architektury staj\u0105 si\u0119 cyfrowe metody inwentaryzacji pomiarowej. \u0141atwo\u015b\u0107 i precyzja pozyskiwania danych przestrzennych w procesie skanowania naziemnego (TLS) oraz fotogrametrii cyfrowej (ortofotoplany oraz modele 3d) znacznie przyspiesza proces inwentaryzacji. Ze wzgl\u0119du jednak na automatyzacj\u0119 wielu czynno\u015bci, ograniczenia technologiczne, a tak\u017ce przeniesienie wi\u0119kszo\u015bci prac z samego obiektu do etapu opracowywania danych w warunkach biurowych niezwykle istotnym staje si\u0119 odpowiednie zapoznanie si\u0119 ze struktur\u0105 budynku na etapie prac terenowych. Wymagaj\u0105cymi szczeg\u00f3lnej precyzji pomiar\u00f3w, a tak\u017ce dok\u0142adnego odwzorowania skomplikowanej struktury s\u0105 wszelkie obiekty wykonane w konstrukcji drewnianej, w kt\u00f3rych istotne s\u0105 nie tylko gabaryty element\u00f3w, ale tak\u017ce ich geometria oraz sposoby \u0142\u0105czenia. Wykonane w ramach prac Narodowego Instytutu Dziedzictwa w roku 2022 inwentaryzacje architektoniczne drewnianych ko\u015bcio\u0142\u00f3w na terenie Ma\u0142opolski zachodniej oparte na danych ze skaningu laserowego oraz zobrazowa\u0144 fotogrametrycznych zosta\u0142y zestawione z rysunkami pomiarowymi wykonanymi w latach 30. i 40. XX wieku na potrzeby opracowania Katalogu Zabytk\u00f3w Sztuki w Polsce. Pozwoli\u0142o to na wskazanie korzy\u015bci (w tym precyzji danych umo\u017cliwiaj\u0105cej zdiagnozowanie zniekszta\u0142ce\u0144 i uszkodze\u0144 drewnianej struktury), a tak\u017ce trudno\u015bci (g\u0142\u00f3wnie dotycz\u0105cych w\u0142a\u015bciwej interpretacji danych) jakie niesie ze sob\u0105 stosowanie cyfrowych technik pomiarowych.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

\u017beliwne rze\u017aby miejskie – zapomniane pi\u0119kno <\/em>
Dr in\u017c. arch. Micha\u0142 Kwasek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Powstaj\u0105ce przede wszystkim w okresie XIX w. \u017celiwne rze\u017aby miejskie by\u0142y tani\u0105, a tak\u017ce trwa\u0142\u0105 alternatyw\u0105 dla obiekt\u00f3w wytwarzanych przy u\u017cyciu innych technologii i o odmiennym warsztacie artystycznym. Stanowi\u0142y jednocze\u015bnie jeden z pierwszych przejaw\u00f3w stosowania \u017celiwa ju\u017c w staro\u017cytno\u015bci. Technologia wytwarzania dawa\u0142a wytw\u00f3rcom mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u0142atwego multiplikowania wyrob\u00f3w. Jak cz\u0119sto wykorzystywano j\u0105 w praktyce?
Celem artyku\u0142u jest scharakteryzowanie \u017celiwnych rze\u017ab upi\u0119kszaj\u0105cych przestrzenie miejskie, jak i upami\u0119tniaj\u0105cych wa\u017cne wydarzenia lub postaci. Dokonana zostanie analiza tego typu rozwi\u0105za\u0144 i zagadnie\u0144 konserwatorskich z nimi zwi\u0105zanych. Przedstawione b\u0119d\u0105 u\u017cywane formy i zak\u0142ady przemys\u0142owe zajmuj\u0105ce si\u0119 ich odlewaniem. Podj\u0119ta zostanie r\u00f3wnie\u017c pr\u00f3ba odpowiedzi na pytania badawcze czy istniej\u0105 przes\u0142anki przemawiaj\u0105ce za ponownym stosowaniem rze\u017ab \u017celiwnych w przestrzeniach miejskich, b\u0105d\u017a odtwarzaniem ich dawnych form. <\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Budynek jako element Gospodarki Obiegu Zamkni\u0119tego – potencja\u0142 wdro\u017cenia  w sektorze prefabrykowanych modu\u0142\u00f3w mieszkaniowych<\/em>
Mgr. in\u017c. arch. Aleksandra Kr\u0119t-Grze\u015bkowiak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 idea obiegu zamkni\u0119tego jest istotna dla rozwoju zr\u00f3wnowa\u017conej gospodarki, jej zastosowanie w sektorze budowlanym jest z\u0142o\u017cone. Przegl\u0105d literatury wykaza\u0142, \u017ce strategie takie musia\u0142yby wykracza\u0107 poza techniczne aspekty projektowania architektonicznego i obj\u0105\u0107 r\u00f3wnie\u017c model przemys\u0142owy i biznesowy ca\u0142o\u015bci inwestycji. Ponadto, konkluzje oceny ekologicznej przeprowadzonej metod\u0105 LCA nie s\u0105 jednoznaczne. Wynika to z braku standard\u00f3w metodologicznych, zr\u00f3\u017cnicowanych baz danych oraz sposob\u00f3w prezentacji rezultat\u00f3w.
Wdro\u017cenie GOZ wymaga\u0142oby nowych strategii projektowych i wsp\u00f3\u0142pracy inwestor\u00f3w, architekt\u00f3w, wykonawc\u00f3w i producent\u00f3w. Analiza ca\u0142ego procesu budowlanego pod k\u0105tem wp\u0142ywu na \u015brodowisko pozwoli\u0142aby na dob\u00f3r odpowiedniej metody ewaluacji w ramach LCA.
Badaniami obj\u0119to systemy budowy dom\u00f3w modu\u0142owych. Zakres ten podyktowany jest specyfik\u0105 firm zajmuj\u0105cych si\u0119 produkcj\u0105 modu\u0142\u00f3w mieszkalnych, kt\u00f3re integruj\u0105 bran\u017ce projektow\u0105, wykonawcz\u0105 i biznesow\u0105, oraz du\u017cym potencja\u0142em zysk\u00f3w \u015brodowiskowych prefabrykacji.
Celem bada\u0144 jest identyfikacja istniej\u0105cych trudno\u015bci oraz mo\u017cliwo\u015bci optymalizacji pod k\u0105tem GOZ. W pierwszym etapie bada\u0144 stosowane b\u0119d\u0105 metody jako\u015bciowe: obserwacja i wywiad. Tu prezentowany jest wywiad bazuj\u0105cy na kilku modelach teoretycznych: Teorii Innowacji, Multi Level Learning Framework, Technology Acceptance Model i Technology, Organization, and Environment Framework. Przedstawiona jest strategia rekrutacji firm do wsp\u00f3\u0142pracy w projekcie.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Wykorzystanie odwzorowa\u0144 fotogrametrycznych w praktyce projektowej i realizacyjnej<\/em>
Dr in\u017c. arch. Rafa\u0142 Karnicki<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Techniki fotogrametryczne jako narz\u0119dzie do bie\u017c\u0105cego dokumentowania stanu obiektu stosowane s\u0105 coraz powszechniej. Na przyk\u0142adzie realizowanych projekt\u00f3w na Zamku w Z\u0105bkowicach \u015al\u0105skich i Twierdzy Srebrna G\u00f3ra pokazane zostan\u0105 przyk\u0142ady, jak omawiana metoda wp\u0142yn\u0119\u0142a na przygotowanie dokumentacji projektowej. Rozszerzeniem zagadnienia b\u0119dzie te\u017c przedstawienie sposobu wsp\u00f3\u0142pracy z wykonawcami i korzy\u015bci p\u0142yn\u0105cych z mo\u017cliwo\u015bci bie\u017c\u0105cej weryfikacji zaprojektowanych rozwi\u0105za\u0144. <\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

\u015arodowiskowa ocena cyklu \u017cycia produktu (LCA) jako narz\u0119dzie wspieraj\u0105ce projektowanie architektury zr\u00f3wnowa\u017conej<\/em>
Agata Jasio\u0142ek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Budownictwo jest jedn\u0105 niezb\u0119dnych ludzko\u015bci, a jednocze\u015bnie najbardziej inwazyjnych dla \u015brodowiska naturalnego ga\u0142\u0119zi \u015bwiatowego przemys\u0142u. Post\u0119puj\u0105ca degradacja ekosystemu wymaga od architekt\u00f3w ci\u0105g\u0142ego poszukiwania zr\u00f3wnowa\u017conych rozwi\u0105za\u0144 i uwzgl\u0119dniania wp\u0142ywu \u015brodowiskowego produkt\u00f3w i proces\u00f3w przy podejmowaniu decyzji projektowych. \u015arodowiskowa ocena cyklu \u017cycia, ang. Life Cycle Assessment (LCA) jest kompleksow\u0105 metod\u0105 oceny wp\u0142ywu wywieranego przez r\u00f3\u017cnorodne procesy technologiczne na ekosystem. Jest te\u017c jednym z narz\u0119dzi, kt\u00f3re pomaga podejmowa\u0107 korzystne dla \u015brodowiska naturalnego decyzje projektowe. LCA analizuje obci\u0105\u017cenia \u015brodowiskowe generowane w ca\u0142ym cyklu \u017cycia produktu (cradle-to-grave lub cradle-to-cradle) lub jego wybranych cz\u0119\u015bciach (np. cradle-to-gate), pozwalaj\u0105c na por\u00f3wnywanie rozwi\u0105za\u0144 wariantowych oraz identyfikacj\u0119 s\u0142abych punkt\u00f3w i ich ulepszanie. Analizie LCA podda\u0107 mo\u017cna pojedyncze procesy, produkty, komponenty budowlane, technologie a nawet ca\u0142e budynki. W opracowaniu om\u00f3wiony zostanie mechanizm dzia\u0142ania LCA, typy analiz, dost\u0119pne narz\u0119dzia oraz przyk\u0142ady zastosowania z procesie projektowym, a tak\u017ce ograniczenia i ryzyka zwi\u0105zane z korzystaniem z tej metody.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Adjustment of historic tenment house space to the contemporaty chamber concert hall<\/em>
Dr hab. in\u017c. arch. Joanna Jab\u0142o\u0144ska, prof. uczelni
Mgr in\u017c. arch. Krzysztof Szulc<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Niniejsze opracowanie przedstawia koncepcj\u0119 architektonicznej akustycznej rewitalizacji istniej\u0105cego parteru zabytkowej kamienicy w Poznaniu przy ul. \u015aw. Marcina na wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 kameraln\u0105 sal\u0119 koncertow\u0105 dla organizacji non-profit Ko\u0142orkingu Muzycznego. We wst\u0119pnych pomiarach i obliczeniach wykonanych dla opracowywanego wn\u0119trza wykazano zbyt d\u0142ugi czas pog\u0142osu, wp\u0142ywaj\u0105cy niekorzystnie na zrozumia\u0142o\u015b\u0107 muzyki i potwierdzono niedogodny kszta\u0142t wn\u0119trza, przez kt\u00f3ry muzycy nie s\u0142yszeli si\u0119 nawzajem. W zaproponowanym opracowaniu za\u0142o\u017cono ograniczenie kubatury pomieszczenia i korekt\u0119 geometrii przestrzeni, uzupe\u0142nione zmianami w rozwi\u0105zaniach materia\u0142owych, maj\u0105cymi na celu popraw\u0119 proporcji powierzchni odbijaj\u0105cych d\u017awi\u0119k w stosunku do poch\u0142aniaj\u0105cych. Seria oblicze\u0144 oparta na wzorach polskiej normy PN-B-02151-3_2015-10P potwierdzi\u0142a przyj\u0119te rozwi\u0105zania i zaproponowane zmiany.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Zasady iluminacji zabytk\u00f3w okiem nieprofesjonalist\u00f3w – badania pilota\u017cowe<\/em>
Dr in\u017c. arch Marta Rusnak<\/strong>
Prof. dr hab. in\u017c. Wojciech \u017bagan<\/strong>
Dr hab. in\u017c. Rafa\u0142 Krupi\u0144ski<\/strong>
Dr in\u017c. Rafa\u0142 Krupi\u0144ski<\/strong>
Dr in\u017c. Marta Szmigiel<\/strong>
Dr in\u017c. Malwina Geniusz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Iluminacja obiekt\u00f3w architektonicznych to stosunkowo nowa dziedzina, w kt\u00f3rej prowadzone s\u0105 badania naukowe. Zajmuj\u0105cy si\u0119 ni\u0105 eksperci opracowali zestaw wytycznych, jakim powinni si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107 projektanci. Zauwa\u017calna jest jednak luka badawcza dotycz\u0105ca teoretycznego uzasadnienia wprowadzonych zalece\u0144. To niedomaganie widoczne jest szczeg\u00f3lnie w odniesieniu do obiekt\u00f3w zabytkowych. Po\u0142\u0105czenie aspekt\u00f3w technicznych z konieczno\u015bci\u0105 podkre\u015blenia cech obj\u0119tego opiek\u0105 dziedzictwa jest jednym z wyzwa\u0144 dotycz\u0105cych projektowania wsp\u00f3\u0142czesnych teren\u00f3w zurbanizowanych. Istotnymi kierunkami zarz\u0105dzania strukturami miejskimi jest uspo\u0142ecznianie procesu rewitalizacji, a iluminacja jest jej sk\u0142adow\u0105. W zwi\u0105zku z tymi problemami zdecydowano si\u0119 zweryfikowa\u0107 jedn\u0105 z zasad, dotycz\u0105c\u0105 postrzegania g\u0142\u0119bi, przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 temu, jak obserwatorzy reaguj\u0105 na zmiany luminancji poszczeg\u00f3lnych cz\u0119\u015bci wielocz\u0142onowego budynku. W oparciu o wytypowany obiekt architektoniczny przygotowano kilka wariant\u00f3w jego iluminacji. W przygotowywanych do eksperymentu przyk\u0142adach kolejne wizualizacje mia\u0142y r\u00f3\u017cne warto\u015bci kontrastu luminancji pomi\u0119dzy bli\u017cej i dalej po\u0142o\u017conymi p\u0142aszczyznami. Sumaryczna luminancja obliczona dla elewacji ca\u0142ego budynku pozostawa\u0142a na poziomie 10 cd\/m2 . Opracowane warianty zaprezentowano ponad 150 badanym, a spos\u00f3b w jaki si\u0119 im przygl\u0105daj\u0105 zarejestrowano przy pomocy eye-trackera.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Zniekszta\u0142cenia i elementy dysharmonizuj\u0105ce w krajobrazie kulturowym historycznej osady i sposoby przeciwdzia\u0142aniu im. Na podstawie pocysterskiego zespo\u0142u w Henrykowie i zapis\u00f3w w planie ochrony Parku Kulturowego.<\/em>
Mgr in\u017c. arch. Aleksandra Lewicka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Za\u0142o\u017cenia urbanistyczno-architektoniczne zabytkowych miasteczek i osad nara\u017cone s\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie na deformacje i pojawianie si\u0119 element\u00f3w dysharmonizuj\u0105cych. Zapisy planu ochrony Parku Kulturowego maj\u0105 na celu likwidacj\u0119 zniekszta\u0142ce\u0144 w ich przestrzeni i prewencj\u0119 przed kolejnymi.
Henryk\u00f3w na Dolnym \u015al\u0105sku to unikalny pocysterski zesp\u00f3\u0142 ko\u015bcielno-klasztorny, z ogrodami i folwarkiem, sprz\u0119\u017cony z osad\u0105 mieszkaln\u0105 i parkiem krajobrazowym, o wybitnych, zintegrowanych, walorach historycznych, architektonicznych i krajobrazowych. W 2019 r. autorka z zespo\u0142em przeprowadzi\u0142a kompleksowe badania i waloryzacj\u0119 konserwatorsk\u0105 poprzedzaj\u0105ce sformu\u0142owanie zapis\u00f3w do planu ochrony tworzonego Parku Kulturowego Opactwo Cysters\u00f3w w Henrykowie. W wyniku analiz badany obszar podzielony zosta\u0142 na wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ce si\u0119 funkcjonalno-przestrzennie cz\u0119\u015bci historycznego uk\u0142adu przestrzennego a w ich obr\u0119bie zdiagnozowane zosta\u0142y elementy, kt\u00f3re uleg\u0142y zniekszta\u0142ceniu i zdegradowaniu, w skali panoramy osady, wn\u0119trz urbanistycznych i obiekt\u00f3w architektonicznych. Sformu\u0142owany nast\u0119pnie plan ochrony okre\u015bli\u0142 nakazy i zakazy odnosz\u0105ce si\u0119 m.in. do ochrony ekspozycji widokowej, historycznych kompozycji przestrzennych, form architektonicznych czy za\u0142o\u017ce\u0144 ogrodowych i zieleni krajobrazowej. Zapisy w Planie Ochrony Parku Kulturowego Opactwo Cysters\u00f3w w Henrykowie stanowi\u0105 precyzyjne narz\u0119dzie, kt\u00f3re powinno spowodowa\u0107 przywr\u00f3cenie i utrzymanie w przysz\u0142o\u015bci \u0142adu kulturowego tego cennego za\u0142o\u017cenia zabytkowego.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Badania architektoniczne krypty w ko\u015bciele \u015bw. El\u017cbiety we Wroc\u0142awiu<\/em>
Mgr in\u017c. arch. Franciszek Hackemer<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pod posadzk\u0105 ko\u015bcio\u0142a \u015bw. El\u017cbiety we Wroc\u0142awiu znajduje si\u0119 pomieszczenie stanowi\u0105ce zabezpieczony wykop archeologiczny. Powsta\u0142o ono w ko\u0144cu XX wieku w celu ekspozycji relikt\u00f3w poprzedniego ko\u015bcio\u0142a odkrytych w 1976 roku. Plany te nie zosta\u0142y zrealizowane a krypta nigdy nie pe\u0142ni\u0142a funkcji ekspozycyjnej. Dla bada\u0144 architektonicznych jest jednak kluczowym punktem ko\u015bcio\u0142a. Po\u0142o\u017cenie w jego centralnej cz\u0119\u015bci pozwala na dost\u0119p do relikt\u00f3w \u015bwi\u0105tyni z XIII wieku oraz pozosta\u0142o\u015bci po przebudowach ko\u015bcio\u0142a w okresie \u015bredniowiecza i nowo\u017cytno\u015bci \u2013 a\u017c do ko\u0144ca XX wieku. Jako taka zosta\u0142a w latach 2021-22 zinwentaryzowana oraz przebadana metod\u0105 stratygraficzn\u0105. W efekcie powsta\u0142o kompletne rozwarstwienie chronologiczne krypty. Wydzielono 7 faz budowlanych sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na zapis ca\u0142ej historii ko\u015bcio\u0142a. Umo\u017cliwi\u0142o to pr\u00f3b\u0119 rekonstrukcji dziej\u00f3w ko\u015bcio\u0142a p\u00f3\u017anoroma\u0144skiego oraz niekt\u00f3rych partii istniej\u0105cego.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Potencja\u0142 nurtu Open Building jako szansa na zmian\u0119 strategii rozwoju zasobu komunalnego w Polsce<\/em>
Mgr in\u017c. arch.  Marcelina Terelak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kszta\u0142towanie polityki mieszkaniowej powinno bazowa\u0107 na trzech podstawowych parametrach: ilo\u015bci, jako\u015bci oraz dost\u0119pno\u015bci mieszka\u0144. Aktualnie w Polsce nie m\u00f3wi si\u0119 o braku lokali, a o ich niewystarczaj\u0105cej dost\u0119pno\u015bci. W 2022 roku nast\u0105pi\u0142o za\u0142amanie zdolno\u015bci kredytowej Polak\u00f3w, co wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zwi\u0119kszeniem zapotrzebowania na inne ni\u017c w\u0142asno\u015bciowe formy zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, np. poprzez najem lokali komunalnych. D\u0142ugofalowym celem bada\u0144 jest wsparcie gmin w zakresie wykorzystania \u015brodk\u00f3w architektonicznych do umo\u017cliwienia dynamicznego dostosowywania struktury tych mieszka\u0144 do potrzeb. Pierwszym prezentowanym etapem pracy jest rozpoznanie celowo\u015bci wdro\u017cenia projektowania opartego na zasadach nurtu Open Building (OB) dla optymalizacji wykorzystania mieszka\u0144 komunalnych. OB pozwoli\u0142oby na likwidacj\u0119 istotnych barier w przekszta\u0142ceniu poszczeg\u00f3lnych jednostek i ich dostosowania do zmieniaj\u0105cych si\u0119 potrzeb lokalowych u\u017cytkownik\u00f3w. Wykonano wst\u0119pny przegl\u0105d literatury oraz przeprowadzono wywiady z przedstawicielami Urz\u0119du Miasta i Gminy Lubin w celu rozpoznania charakteru i zakresu danych gromadzonych oraz struktury zasobu komunalnego, jak te\u017c opinii na temat potencjalnych korzy\u015bci wdro\u017cenia OB. Stwierdzono brak elastyczno\u015bci zasobu komunalnego kontrastuj\u0105cy z dynamicznie zmieniaj\u0105cym si\u0119 zapotrzebowaniem. Wst\u0119pne wnioski wskazuj\u0105 na zasadno\u015b\u0107 rozpoznania potencja\u0142u OB i zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z adaptacyjno\u015bci\u0105 w obszarze mieszka\u0144 komunalnych.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n
\n

Problematyka bada\u0144 XIX-wiecznej architektury obronnej z wykorzystaniem tradycyjnych i cyfrowych metod badawczych na przyk\u0142adach umocnie\u0144 nadbrze\u017cnych z obszaru Polski<\/em>
Mgr in\u017c. arch. Arkadiusz Wo\u017aniakowski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Specyfika fortyfikacji XIX-wiecznych i ich dynamicznych przemian sprawia, \u017ce do przeprowadzenia bada\u0144 i opracowania rekonstrukcji rysunkowej niezb\u0119dne s\u0105 prace wykraczaj\u0105ce poza tradycyjne badania architektoniczne: analiza zagadnie\u0144 techniki wojskowej i specyfiki danej szko\u0142y fortyfikacyjnej, a tak\u017ce wykorzystanie wspomagaj\u0105cych narz\u0119dzi cyfrowych.
Przedstawione badania przeprowadzono \u0142\u0105cz\u0105c metody tradycyjne i nowoczesne. Do tradycyjnych m.in.: badania archiwalne, badania terenowe, synteza dost\u0119pnych danych i analiza por\u00f3wnawcza. Do nowoczesnych zaliczy\u0107 mo\u017cna wykorzystanie technik cyfrowych polegaj\u0105ce na przeliczeniu rysunk\u00f3w archiwalnych na skal\u0119 metryczn\u0105 i ich wzajemn\u0105 weryfikacj\u0119, tak\u017ce z dokumentacj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 (w programach graficznych lub CAD) oraz wykonaniu na tej podstawie modelu cyfrowego, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy nie tylko do ilustracji wynik\u00f3w bada\u0144, ale sam w sobie jest narz\u0119dziem badawczym umo\u017cliwiaj\u0105cym lepsz\u0105 weryfikacj\u0119 materia\u0142\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych, przyj\u0119tych w trakcie analizy hipotez i formu\u0142owania dodatkowych pyta\u0144 badawczych.
Na przyk\u0142adzie dw\u00f3ch dzie\u0142 obronnych ze \u015awinouj\u015bcia (Bateria Wschodnia) i Gda\u0144ska (Bateria Portowa) om\u00f3wiono zastosowane metody badania oraz rekonstrukcji historii budowlanej i wygl\u0105du tych obiekt\u00f3w. Zweryfikowano i uszczeg\u00f3\u0142owiono dotychczasowe ustalenia oraz wykonano pr\u00f3b\u0119 chronologicznego rozwarstwienia. Opr\u00f3cz przydatno\u015bci przy dzia\u0142aniach konserwatorskich, uzyskane efekty daj\u0105 tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 prezentacji i popularyzacji historii obiektu.<\/p>\n<\/div><\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

XVIII-wieczny ko\u015bci\u00f3\u0142 w Gorzycy w \u015bwietle bada\u0144 historyczno-architekotnicznych<\/em>
Mgr Anna Ma\u015blak
Mgr Magdalena Kumorowicz-Brzeska
Mgr Beata Zarzycka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 filialny pw. Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Pana Jezusa w Gorzycy, datowany dotychczas na 1736 rok, zosta\u0142 wzniesiony w konstrukcji szkieletowej. Z kwerendy \u017ar\u00f3de\u0142 wynika, i\u017c nigdy dot\u0105d nie by\u0142 przedmiotem kompleksowej analizy. Szczeg\u00f3\u0142owe badania historyczno-architektoniczne stanowi\u0142y kluczowy element prac przedprojektowych, a ich g\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o rozpoznanie historii przekszta\u0142ce\u0144 budowlanych zabytku architektury.
Analiza zachowanej materialnej substancji ko\u015bcio\u0142a, po\u0142\u0105czona z kwerend\u0105 \u017ar\u00f3de\u0142, dost\u0119pn\u0105 literatur\u0105 oraz ikonografi\u0105 historyczn\u0105 pozwoli\u0142a na uzyskanie odpowiedzi na niemal wszystkie z postawionych w toku prac pyta\u0144 badawczych. Jaka by\u0142a historia budowlana obiektu i jakim uleg\u0142 przekszta\u0142ceniom? W jakim stopniu zachowana zosta\u0142a oryginalna substancja ko\u015bcio\u0142a z okresu jego budowy? Dodatkowym wynikiem bada\u0144 okaza\u0142a si\u0119 zmiana daty wzniesienia ko\u015bcio\u0142a w Gorzycy, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy przesun\u0105\u0107 o niemal p\u00f3\u0142 wieku.
W ramach wyst\u0105pienia zostan\u0105 pokr\u00f3tce przedstawione przyj\u0119te metody badawcze oraz zaprezentowane b\u0119d\u0105 wyniki bada\u0144 wraz z ich interpretacj\u0105. Podsumowaniem b\u0119dzie prezentacja najwa\u017cniejszych postulat\u00f3w i wniosk\u00f3w konserwatorskich stanowi\u0105cych podstaw\u0119 do opracowania projektu.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Kaplica przy ko\u015bciele \u015bw. J\u00f3zefa w Gda\u0144sku<\/em>
Prof. dr hab. in\u017c. arch. Aleksander Piwek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Tematem artyku\u0142u jest kaplica znajduj\u0105ca si\u0119 w dawnym gda\u0144skim zespole klasztornym karmelit\u00f3w. W pracy przedstawiono wyniki bada\u0144 architektonicznych przeprowadzonych w niej w latach 2014\u20132015. W ich rezultacie ustalono czas i cel powstania obiektu. Rozpoznano tak\u017ce pierwotny wygl\u0105d i \u015blady p\u00f3\u017aniejszych przebud\u00f3w. Znalezione wn\u0119ki na \u015bcianach wzd\u0142u\u017cnych, o podobnych wymiarach, niedochodz\u0105ce do posadzki uznane zosta\u0142y za oryginalny wystr\u00f3j kaplicy. Do niego nale\u017ca\u0142y tak\u017ce inne detale, takie jak pierwotne przej\u015bcie do ko\u015bcio\u0142a, empora zachodnia. \u015awiadectwem p\u00f3\u017aniejszych zmian, powi\u0105zanych tak\u017ce z funkcj\u0105 zakrystii, by\u0142y szerokie dochodz\u0105ce do posadzki wn\u0119ki szafowe. Do innych nale\u017ca\u0142a przeprowadzona w pocz\u0105tkach XX w. zasadnicza zmiana wystroju wn\u0119trza. Polega\u0142a na ustawieniu dw\u00f3ch kamiennych filar\u00f3w i za\u0142o\u017ceniu na nich sklepie\u0144. Niedawno podj\u0119te prace budowlano-konserwatorskie pozostawi\u0142y ods\u0142oni\u0119te \u015bredniowieczne detale, niekt\u00f3re po zrekonstruowaniu fragment\u00f3w, a nawet ca\u0142o\u015bci. \u015alady uznane za wt\u00f3rne zosta\u0142y zlikwidowane. Przyj\u0119ta zasada pozwoli\u0142a po raz pierwszy od stuleci pokaza\u0107 w znacznym stopniu \u015bredniowieczny wystr\u00f3j kaplicy. Obiekt ten jest jednym z ciekawszych, jakie obecnie znajduj\u0105 si\u0119 mie\u015bcie.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Architektoniczna jednostka stratygraficzna<\/em>
Prof. dr hab. in\u017c. arch. Ewa \u0141u\u017cyniecka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Celem tego artyku\u0142u jest dokonanie pr\u00f3by u\u015bci\u015blenia poj\u0119\u0107, kt\u00f3re maj\u0105 pom\u00f3c w prowadzeniu bada\u0144 architektonicznych, zw\u0142aszcza budowli z\u0142o\u017conych z wielu element\u00f3w. Om\u00f3wionym poj\u0119ciem jest \u201earchitektoniczna jednostka stratygraficzna\u201d, analizy poprzedzaj\u0105ce jej okre\u015blenie i zasady jej wyznaczania. Podstaw\u0105 opracowania s\u0105 do\u015bwiadczenia pozyskane w czasie bada\u0144 prowadzonych przez autork\u0119 od lat 80-tych XX wieku. W praktyce architektoniczna jednostka stratygraficzna jest podstaw\u0105 okre\u015blania chronologii wzgl\u0119dnej, czyli wyznaczenia kolejno\u015bci powstawania przekszta\u0142ce\u0144. Przy jak na razie niedoskona\u0142ych metodach datowania bezwzgl\u0119dnego, w przysz\u0142o\u015bci mo\u017ce by\u0107 uzupe\u0142niana i datowana na nowo bardziej precyzyjnymi metodami.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Kolorystyka i ozdobne opracowanie fach\u00f3w sakralnej architektury szkieletowej Pomorza Zachodniego w dobie nowo\u017cytnej<\/em>
Mgr Natalia Wa\u0142doch<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W dzisiejszym krajobrazie wsi architektura szkieletowa, nie tylko sakralna jawi si\u0119 nam przede wszystkim jako czarno-bia\u0142a b\u0105d\u017a czarno-ceglana kratownica. W wielu przypadkach jednak jej obraz w chwili powstania, jak i w p\u00f3\u017aniejszych okresach m\u00f3g\u0142 mie\u0107 zupe\u0142nie inne oblicze. Dekoracyjne opracowanie wype\u0142nie\u0144 i kolorystyka szkieletowej architektury sakralnej to zagadnienie, kt\u00f3re w polskiej literaturze naukowej poza pewnymi wyj\u0105tkami nie znalaz\u0142o dot\u0105d swojego miejsca. Informacje na ten temat ograniczaj\u0105 si\u0119 zazwyczaj do pojedynczych obiekt\u00f3w lub formu\u0142owane jako bardzo og\u00f3lne spostrze\u017cenia. Tak\u017ce badania architektoniczne, w kt\u00f3rych aspekt ten jest brany pod uwag\u0119, wykonuje si\u0119 bardzo rzadko, szczeg\u00f3lnie przed podj\u0119ciem prac konserwatorskich, podobnie jak badania stratygraficzne pow\u0142ok malarskich. Celem referatu jest prezentacja przyk\u0142ad\u00f3w sakralnej architektury szkieletowej Pomorza Zachodniego dokumentuj\u0105cych, \u017ce tradycja nadawania ozdobnego charakteru elewacjom by\u0142a r\u00f3wnie\u017c obecna na tym obszarze oraz podkre\u015blenie konieczno\u015bci podj\u0119cia dalszych bada\u0144 nad tym zagadnieniem. <\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Adaptacje zabytkowych zamk\u00f3w i pa\u0142ac\u00f3w wojew\u00f3dztwa dolno\u015bl\u0105skiego na wsp\u00f3\u0142czesne hotele<\/em>
Dr in\u017c. arch. Agnieszka Adamska-Idzikowska<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zamki i pa\u0142ace wojew\u00f3dztwa dolno\u015bl\u0105skiego wyr\u00f3\u017cnia oryginalna kompozycja, architektura, warto\u015bciowy detal, a tak\u017ce otaczaj\u0105ce rezydencj\u0119 za\u0142o\u017cenie urbanistyczne. Ich warto\u015b\u0107 estetyczna i historyczna jest bardziej widoczna w przypadku obiekt\u00f3w odnowionych. Niestety wci\u0105\u017c przewa\u017caj\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 tego dziedzictwa pozostaje w bardzo z\u0142ym stanie technicznym, jest zdewastowana lub ca\u0142kowicie zrujnowana. Jednym ze sprawdzonych sposob\u00f3w uchronienia zabytk\u00f3w architektury przed zniszczeniem jest ich
adaptacja do nowej funkcji. W niniejszej pracy skupiono si\u0119 na aspektach maj\u0105cych bezpo\u015bredni wp\u0142yw na programowanie, planowanie i projektowanie w zakresie architektury. Za g\u0142\u00f3wne cele pracy przyj\u0119to: wykazanie potencja\u0142u adaptacji zespo\u0142\u00f3w rezydencjonalnych na cele hotelowe, udokumentowanie stanu istniej\u0105cego i utrwalenie danych o wsp\u00f3\u0142czesnych przedsi\u0119wzi\u0119ciach oraz utworzenie typologii badanych realizacji. Istotne by\u0142o r\u00f3wnie\u017c om\u00f3wienie jak przebiega\u0142y zako\u0144czone procesy adaptacji wraz z wypunktowaniem popularnych tendencji i mo\u017cliwo\u015bci, a tak\u017ce najcz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105cych si\u0119 problem\u00f3w oraz s\u0142abych stron inwestycji.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n

Znaczenie bada\u0144 architektonicznych w obiektach poprzemys\u0142owych na przyk\u0142adzie budynku dawnej remizy Stoczni Gda\u0144skiej<\/em>
Mgr in\u017c. arch. Tomasz B\u0142yskosz<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Budynek dawnej remizy stra\u017cackiej po\u0142o\u017cony jest w centrum zespo\u0142u zabudowy historycznej Stoczni Gda\u0144skiej. Jego historia budowlana si\u0119gaj\u0105ca 2 po\u0142. XIX w. jest nierozerwalnie zwi\u0105zana z ponad 150-letnimi dziejami i rozwojem tego zak\u0142adu. Przedmiotem artyku\u0142u jest wykazanie potrzeby wykonywania bada\u0144 architektonicznych obiekt\u00f3w poprzemys\u0142owych, w kt\u00f3rych pod pozornie typowym dla k. XIX w. eklektycznym kostiumem elewacji mo\u017cliwe jest szczeg\u00f3\u0142owe odczytanie niebanalnej historii budowli, a nierzadko r\u00f3wnie\u017c zespo\u0142u. Podstaw\u0105 artyku\u0142u s\u0105 najnowsze badania architektoniczne autora z 2018 roku, kt\u00f3re pozwoli\u0142y zweryfikowa\u0107 b\u0142\u0119dne tezy zawarte z starszej literaturze i przedstawi\u0107 nowe ustalenia oraz postulaty do dalszych prac badawczych.<\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

„Budowa kolonii urz\u0119dniczych na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej” – projekt badawczy w stulecie programu Ministerstwa Rob\u00f3t PublicznychDr hab. Micha\u0142 Pszcz\u00f3\u0142kowski Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci, w zwi\u0105zku z tworzeniem polskich struktur administracyjnych na Kresach Wschodnich, pojawi\u0142a si\u0119 potrzeba budowy obiekt\u00f3w mieszkaniowych dla urz\u0119dnik\u00f3w. W latach dwudziestych XX wieku w niemal ka\u017cdym wi\u0119kszym mie\u015bcie kresowym na ziemiach by\u0142ego… Czytaj dalej ArchReSci 23<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_eb_attr":"","footnotes":""},"class_list":["post-83","page","type-page","status-publish","hentry","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archresci.pwr.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/83","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archresci.pwr.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/archresci.pwr.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archresci.pwr.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archresci.pwr.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=83"}],"version-history":[{"count":26,"href":"https:\/\/archresci.pwr.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/83\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":830,"href":"https:\/\/archresci.pwr.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/83\/revisions\/830"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archresci.pwr.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=83"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}